20 września 2026 roku podczas uroczystości w Rybnie k. Wejherowa Medalami „Pro Patria” zostało odznaczonych m. in. kilka osób związanych z Regionem Gdańskim NSZZ „Solidarność”: Bożena Brauer, Anna Kocik, Renata Tkaczyk i Stefan Gawroński. Wnioskodawcą do Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych było Stowarzyszenie Strzebielinek. Wyróżnione są osoby związane z Fundacją „Solidarni Dzieciom i Seniorom” oraz z Funduszem Stypendialnym NSZZ „Solidarność”. Do tej pory, w XXIV edycjach, otrzymało je 1005 uczniów z pomorskich szkół. Jednym z warunków otrzymania wyróżnienia jest załączenie wypowiedzi: Moje spotkanie z ludźmi NSZZ „Solidarność”. To bardzo ciekawe prace, które często przypominają trochę zapomnianych, cichych bohaterów polskiej drogi do wolności. Są też lekcją patriotyzmu dla młodych ludzi. W tym roku przyznano 32 wyróżnienia za wywiady uczniów z internowanymi w Strzebielinku, gdzie od 13 grudnia 1981 roku, czyli 45 lat temu, przywożono pierwszych aresztowanych działaczy „S”. Wyżej wymienione osoby działają w zarządzie Fundacji i Kapitule Funduszu Stypendialnego.
Pamięć o Grudniu i Sierpniu
Renata Tkaczyk i Stefan Gawroński dodatkowo podejmują wiele działań na rzecz pogłębienia wiedzy o Grudniu 1970 roku, najnowszej historii Polski szczególnie w ramach wsparcia Szkoły Podstawowej im. NSZZ „Solidarność” w Wąglikowicach k. Kościerzyny i Szkoły Podstawowej im. Bohaterów Grudnia 1970 w Łęgowie k. Pruszcza Gdańskiego. To także fundowanie nagród, wycieczek dla grup uczniów z tych szkół mających na celu wsparcie wychowania patriotycznego. R. Tkaczyk była także inicjatorką plenerów malarskich – pomocy dla artystów polskiego pochodzenia z Białorusi.
Z kolei Bożena Brauer i Anna Kocik są głównymi organizatorkami Wojewódzkiego Konkursu Muzycznego i Plastycznego pt. Polska, mój miejsce, mój kraj. Bierze w nich udział, a w tym roku szkolnym odbędzie się dziesiąta edycja, po kilkuset uczniów z pomorskich szkół. Od lat też współorganizują obchody rocznic Sierpnia ’80 i Grudnia ’70, wydawanie publikacji, kalendariów, czy odsłonięcia tablic upamiętniających założycieli oświatowej Solidarności w budynku na ul. Osiek w Gdańsku (2010), a także upamiętniającej aresztowanego i skazanego w stanie wojennym nauczyciela w Kłaninie – Piotra Wasilewskiego (2020) oraz odsłonięcia tablicy w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim poświęconej strajkowi, między innymi ludzi oświaty z listopada 1980 r. (2022).
Medal otrzymał także Paweł Glanert, działacz opozycyjny, wieloletni fotograf różnych wydarzeń związkowych. Gratulujemy Odznaczonym i dziękujemy za lata działalności w szeroko rozumianej sferze edukacyjno-patriotycznej.
Rybno pamięta także o ofiarach Stuthoffu
Uroczystość w Rybnie, Msza Święta ma też na celu upamiętnienie około 800 więźniów z obozu koncentracyjnego w Stutthofie, którzy w styczniu 1945 roku, gdy zbliżał się front, byli pędzeni pod ścisłą eskortą przez 130 kilometrów do Lęborka. Niestety, wielu z nich, tym bardziej po doświadczeniu głodu, chorób i katorżniczej pracy, zginęło na trasie przemarszu (na 33 tysiące wyprowadzanych z obozu, przeżyło tylko około 17 tysięcy). Jedno z miejsc ich zbiorowego pochówku znajduje się w Rybnie, gdzie Niemcy założyli obóz przejściowy. Jest to wieś niedaleko Jeziora Żarnowieckiego, w gminie Gniewino.
Uroczystość zorganizowała Gmina Gniewino przy wsparciu, szczególnie jeżeli chodzi o odznaczenia, Stowarzyszenia Strzebielinek. Na terenie tej gminy znajduje się także Strzebielinek, miejsce, gdzie mieścił się obóz internowania.
Był poczet sztandarowy, delegacja internowanych z prezesami stowarzyszenia – Romanem Bieleckim i Janem Skibą.
Uroczystość przebiegała z asystą wojskową. Był apel poległych, była salwa honorowa. Był występ uczniów Szkoły Podstawowej w Gniewinie. Medale wręczał przedstawiciel Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych – płk Ryszard Najczak. Przedstawiciele rodzin więźniów KL Stutthof dziękowali miejscowym Kaszubom za pomoc w ocaleniu. W swej poruszającej wypowiedzi podczas uroczystości wójt gminy dr Wioletta Majer-Szreder, która również odbierała Medal Pro Patria, powiedziała, że jeszcze w sierpniu tego roku złożono na cmentarzu kilka odnalezionych szczątków ciał. Podziękowała za pomoc Gniewińskiemu Stowarzyszeniu Historycznemu. Przypomniała, że „to my jesteśmy pamięcią”. Warto mieć na uwadze te słowa, jak i te z homilii podczas Mszy Świętej, że „pokój zaczyna się w sercu człowieka”. Wiemy, że nie zawsze tak jest.
Wojciech Książek
nauczyciel, wiceminister Edukacji Narodowej w latach 1997 – 2001,
przewodniczący kapituły Funduszu Stypendialnego NSZZ „Solidarność”
